Yapay zek\u00e2 hayat\u0131m\u0131z\u0131n daha b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7as\u0131 haline geldik\u00e7e arka planda \u00e7al\u0131\u015fan veri merkezlerinin y\u00fck\u00fc de giderek art\u0131yor. Daha b\u00fcy\u00fck yapay zek\u00e2 modelleri, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015flemciler ve s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen veri miktar\u0131, teknoloji \u015firketlerinin \u00e7ok daha fazla hesaplama g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 duymas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n
Bu durum beraberinde farkl\u0131 bir soruyu getiriyor: Veri merkezlerini neden D\u00fcnya’da tutmak zorunday\u0131z?<\/strong><\/p>\n Google bu soruya olduk\u00e7a s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir cevap ar\u0131yor. \u015eirketin Suncatcher<\/strong> ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi proje, yapay zek\u00e2 i\u00e7in kullan\u0131lan bilgi i\u015flem altyap\u0131s\u0131n\u0131n uzaya ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Fikir ilk bak\u0131\u015fta bilim kurgu gibi g\u00f6r\u00fcnse de Google bu konuda yaln\u0131zca teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmakla yetinmiyor. \u015eirket, uzay ortam\u0131nda yapay zek\u00e2 i\u015flemcilerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ek uydu sistemleri \u00fczerinden test etmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Asl\u0131nda Suncatcher’\u0131n temelindeki fikir olduk\u00e7a basit: G\u00fcne\u015f enerjisi.<\/strong><\/p>\n D\u00fcnya \u00fczerindeki g\u00fcne\u015f panellerinin \u00f6nemli bir dezavantaj\u0131 var. G\u00fcne\u015f batt\u0131\u011f\u0131nda elektrik \u00fcretimi azal\u0131yor veya tamamen duruyor. Bulutlar ve di\u011fer hava ko\u015fullar\u0131 da \u00fcretimi etkileyebiliyor.<\/p>\n Uzayda ise durum olduk\u00e7a farkl\u0131. Y\u00f6r\u00fcngede bulunan g\u00fcne\u015f panelleri, uygun ko\u015fullarda D\u00fcnya’daki gece-g\u00fcnd\u00fcz d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden \u00e7ok daha az etkilenerek g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yararlanabiliyor.<\/p>\n Bu \u00f6zellik, \u00f6zellikle yapay zek\u00e2 veri merkezleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2 modellerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran i\u015flemciler ciddi miktarda elektrik t\u00fcketiyor.<\/p>\n Teorik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, s\u00fcrekli g\u00fcne\u015f enerjisine eri\u015febilen bir uydu filosu yapay zek\u00e2 hesaplamalar\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir enerji kayna\u011f\u0131 olu\u015fturabilir.<\/p>\n Fakat burada b\u00fcy\u00fck bir sorun var: Bu sistemi uzaya g\u00f6ndermek ne kadar pahal\u0131 olacak?<\/strong><\/p>\n Uzayda veri merkezi kurma fikrinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden biri f\u0131rlatma maliyetleri.<\/p>\n Google’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler, kilogram ba\u015f\u0131na f\u0131rlatma maliyetinin yakla\u015f\u0131k 200 dolar seviyelerine d\u00fc\u015fmesi halinde uzaydaki bilgi i\u015flem altyap\u0131s\u0131n\u0131n enerji a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha anlaml\u0131 hale gelebilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc uzay ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 teknolojisiyle bu hedefe ula\u015fmak kolay de\u011fil.<\/p>\n Bunun ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in \u00e7ok daha fazla f\u0131rlatma yap\u0131lmas\u0131 ve roketlerin y\u00fczlerce kez kullan\u0131labilmesi gerekiyor. Ba\u015fka bir ifadeyle Suncatcher’\u0131n gelece\u011fi yaln\u0131zca Google’\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi teknolojilere ba\u011fl\u0131 de\u011fil. Uzay ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ciddi \u015fekilde ucuzlamas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Roketlerin yeniden kullan\u0131labilir hale gelmesi bu nedenle Suncatcher gibi projeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden \u00e7ok daha \u00f6nemli olabilir.<\/p>\n Burada i\u015f biraz daha karma\u015f\u0131k hale geliyor.<\/p>\n Yapay zek\u00e2 sistemlerinde tek ba\u015f\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015flemci yeterli de\u011fil. \u00c7ok say\u0131da i\u015flem biriminin ayn\u0131 anda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve aralar\u0131nda b\u00fcy\u00fck miktarda veri aktar\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n D\u00fcnya’daki veri merkezlerinde bu problem, i\u015flemcileri ve sunucular\u0131 birbirine \u00e7ok yak\u0131n yerle\u015ftirerek \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor. Kablolar ve y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 a\u011f sistemleri sayesinde i\u015flem birimleri aras\u0131nda son derece h\u0131zl\u0131 ileti\u015fim kurulabiliyor.<\/p>\n Uzayda ise sunucular\u0131 yan yana dizmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n Suncatcher benzeri bir sistemde \u00e7ok say\u0131da uydunun birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekebilir. Bu uydular\u0131n birbirlerine y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 ba\u011flant\u0131larla ba\u011flanmas\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uyumlu \u015fekilde hareket etmesi gerekecek.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla gelece\u011fin uzay veri merkezleri, bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z klasik uydu sistemlerinden olduk\u00e7a farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n Belki de tek bir dev uydu yerine, birbirleriyle s\u00fcrekli ileti\u015fim halinde olan \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck bilgisayar uydusundan olu\u015fan bir yap\u0131 g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n Uzayda veri merkezi kurma fikrinin en ilgin\u00e7 problemlerinden biri de so\u011futma.<\/p>\n D\u00fcnya’daki veri merkezlerinde i\u015flemcilerin olu\u015fturdu\u011fu \u0131s\u0131y\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in hava so\u011futma veya s\u0131v\u0131 so\u011futma gibi y\u00f6ntemler kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n Ancak uzayda \u00e7evrede dola\u015fan hava bulunmuyor.<\/p>\n Bu nedenle y\u00fcksek performansl\u0131 yapay zek\u00e2 i\u015flemcilerinin \u00fcretti\u011fi \u0131s\u0131n\u0131n uzaya aktar\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bunun i\u00e7in b\u00fcy\u00fck radyat\u00f6rler ve \u00f6zel termal sistemler kullan\u0131labilir.<\/p>\n Bu da uzay veri merkezlerinin tasar\u0131m\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiliyor. \u0130\u015flemciler, g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 ve so\u011futma sistemleri birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak tasarlanamayacak.<\/p>\n Yani Google’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndaki problem sadece “TPU’yu uzaya g\u00f6nderelim” de\u011fil. As\u0131l mesele, b\u00fct\u00fcn bu par\u00e7alar\u0131n birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi yeni bir sistem olu\u015fturmak.<\/p>\n Bir ba\u015fka \u00f6nemli konu ise veri transferi.<\/p>\n Uzayda \u00e7al\u0131\u015fan bir yapay zek\u00e2 veri merkezinin D\u00fcnya’daki sistemlerle s\u00fcrekli ileti\u015fim kurmas\u0131 gerekecek. \u00dcstelik aktar\u0131lacak veri miktar\u0131 geleneksel uydulardakinden \u00e7ok daha fazla olabilir.<\/p>\n Bu noktada lazer tabanl\u0131 optik ileti\u015fim teknolojileri \u00f6nem kazan\u0131yor.<\/p>\n Lazerler \u00e7ok y\u00fcksek veri h\u0131zlar\u0131na ula\u015fabiliyor. Ancak uzaydan D\u00fcnya’ya lazer ba\u011flant\u0131s\u0131 kurmak san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay de\u011fil. Atmosferdeki t\u00fcrb\u00fclans lazer \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc etkileyebiliyor. Uydu hareket halindeyken ba\u011flant\u0131n\u0131n \u00e7ok hassas \u015fekilde hedeflenmesi gerekiyor.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla Suncatcher’\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca i\u015flemcilerin de\u011fil, ileti\u015fim altyap\u0131s\u0131n\u0131n da ciddi \u015fekilde geli\u015ftirilmesi gerekiyor.<\/p>\n Suncatcher’\u0131n ilk a\u015famalar\u0131nda dikkat \u00e7eken noktalardan biri Google’\u0131n kendi yapay zek\u00e2 i\u015flemcilerini kullanmas\u0131.<\/p>\n Tensor Processing Unit olarak bilinen TPU’lar, Google’\u0131n yapay zek\u00e2 ve makine \u00f6\u011frenimi i\u015f y\u00fckleri i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi \u00f6zel i\u015flemciler.<\/p>\n Uzaya g\u00f6nderilecek bir TPU’nun yaln\u0131zca hesaplama performans\u0131 \u00f6nemli de\u011fil. F\u0131rlatma s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan titre\u015fimlere, ivmelenmeye ve uzaydaki zorlu \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na da dayanabilmesi gerekiyor.<\/p>\n Bu nedenle ilk testlerin amac\u0131 do\u011frudan uzayda devasa bir yapay zek\u00e2 sistemi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak de\u011fil. \u00d6ncelikle bu donan\u0131mlar\u0131n uzay ko\u015fullar\u0131nda g\u00fcvenilir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015famayaca\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Bug\u00fcnden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda uzayda devasa yapay zek\u00e2 veri merkezlerinin kurulmas\u0131 h\u00e2l\u00e2 uzak bir hedef.<\/p>\n F\u0131rlatma maliyetleri, uydu tasar\u0131m\u0131, i\u015flemcilerin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, so\u011futma, veri ileti\u015fimi ve y\u00f6r\u00fcngedeki koordinasyon gibi bir\u00e7ok problemin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekiyor.<\/p>\n Ancak uzay teknolojilerinin geli\u015fme h\u0131z\u0131n\u0131 da g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekiyor.<\/p>\n E\u011fer gelecekte roket f\u0131rlatma maliyetleri ciddi \u015fekilde d\u00fc\u015ferse, uydular daha kolay \u00fcretilebilir hale gelirse ve y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 lazer ileti\u015fimi yayg\u0131nla\u015f\u0131rsa Suncatcher bug\u00fcn oldu\u011fundan \u00e7ok daha ger\u00e7ek\u00e7i bir fikir haline gelebilir.<\/p>\n \u00dcstelik yapay zek\u00e2 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn enerji ihtiyac\u0131 artmaya devam etti\u011fi s\u00fcrece teknoloji \u015firketleri alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler aramaya devam edecek.<\/p>\n Belki birka\u00e7 y\u0131l sonra de\u011fil, ancak daha uzun vadede veri merkezlerini yaln\u0131zca \u015fehirlerin d\u0131\u015f\u0131nda veya b\u00fcy\u00fck enerji santrallerinin yan\u0131nda g\u00f6rmek yerine D\u00fcnya’n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde de g\u00f6rmeye ba\u015flayabiliriz.<\/p>\n Google Suncatcher’\u0131n as\u0131l \u00f6nemi de burada yat\u0131yor:<\/strong> Proje bug\u00fcn uzaya dev bir veri merkezi kurmuyor olabilir, ancak gelece\u011fin bilgi i\u015flem altyap\u0131s\u0131n\u0131n D\u00fcnya’n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yapay zek\u00e2 hayat\u0131m\u0131z\u0131n daha b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7as\u0131 haline geldik\u00e7e arka planda \u00e7al\u0131\u015fan veri merkezlerinin y\u00fck\u00fc de giderek art\u0131yor. Daha b\u00fcy\u00fck yapay zek\u00e2 modelleri, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015flemciler ve s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen veri miktar\u0131, teknoloji \u015firketlerinin \u00e7ok daha...<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":15767,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[1723,1724,1725,1727,1726],"class_list":["post-15764","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-google","tag-google-suncatcher","tag-suncatcher","tag-uzayda-veri-merkezi","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15764"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15765,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15764\/revisions\/15765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inetmar.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Uzay neden veri merkezleri i\u00e7in ilgi \u00e7ekici?<\/h2>\n
As\u0131l mesele teknoloji de\u011fil, maliyet olabilir<\/h2>\n
Peki uzaydaki uydular tek bir bilgisayar gibi \u00e7al\u0131\u015fabilir mi?<\/h2>\n
Is\u0131y\u0131 uzayda nas\u0131l uzakla\u015ft\u0131racaks\u0131n\u0131z?<\/h2>\n
D\u00fcnya ile ileti\u015fim nas\u0131l sa\u011flanacak?<\/h2>\n
Google’\u0131n TPU i\u015flemcileri neden \u00f6nemli?<\/h2>\n
Suncatcher ger\u00e7ekten veri merkezlerini uzaya ta\u015f\u0131yabilir mi?<\/h2>\n